Nuri Demirağ’ı Ölüm Yıl Dönümünde Rahmetle Anıyoruz…

Nuri Demirağ’ı Ölüm Yıl Dönümünde Rahmetle Anıyoruz…

Nuri Demirağ 1886 yılında Sivas'ın Divriği kasabasında doğmuştur. Babasını henüz üç yaşında iken kaybetmiş ve annesinin eğitiminden geçmiştir. Rüşdiye tahsilini memleketinde yapmış ve aynı rüşdiyeye muallim tayin edilmiştir. İstanbul'a gelerek Maliye'nin her kademesinde seçkin bir memur olarak calışmış ve 1918-1919 arasında 32-33 yaşlarında iken Maliye Müfettişi olmuştur. İlerleyen yıllarda demiryolu, çimento, havacılık vb. sanayi alanlarında çalışmalar yapmıştır. (1)(2)

"İlk Türk Demiryolu Müteahhidi, ilk kazmayı vurduğu yerden itibaren azminin ve imanın bütün kuvvetiyle ilerlemeye ve bütün geçtiği yerleri, demir ağlarla örmeye başladı." (3)

Samsun'dan Erzurum'a kadar geçtiği yerleri demir ağlarla örmüştür. Samsun'dan başlayarak (Fevzipaşa-Diyarbakır) (Afyon-Antalya) (Sivas-Erzurum) (Irmak-Filyos) hatlarında 1012 kilometrelik demiryolu yaparken, diğer büyük inşaat işlerine de atılmıştır. Bursa'da Sümerbank'in Merinos, Karabük'te Demir ve Çelik, Izmit'te Selüloz, Sivas'ta Çimento fabrikalarıyla, Istanbul'da Hal binasını ve Eceabad - Hava soşesini de yapmıştır. Bunlarla birlikte toplam sayısı 48’i aşan hayrat ceşmeler yapmıştır. (3)

Nuri Demirağ, 1936 yılında havacılık sanayisinin ilk temellerini atmaya başlamıştır. İlk iş olarak 10 yıllık devreyi kapsayan bir plan hazırlatmıştır. Bu program gereği, Besiktaş Barbaros Hayrettin İskelesinin yanında Tayyare Etüd Atölyesini kurarak, kısa bir sürede dev bir fabrika haline getirmiştir. Yeşilköy'de Elmas Paşa çiftliğini tayyare meydanı yapmak için satın almıştır. 1000x1300 metre boyutlarında düz bir havaalanı yaptırmıştır. Bunun bir örneği de o sıralar Avrupa'nın en modern havaalanı olan Amsterdam'da vardır. İstanbul fabrikalarında yapılan ilk yerli Türk uçağı, 1941 yılı ağustosunda Nuri Bey'in doğduğu yer olan Divriği'ye uçarak gidip gelmişti. Halkı da heyecanlandıran bu tür gösterilerin yararlı olduğunu düşünen Nuri Bey, Eylül ayında 12 uçaklık bir filoyu, Bursa, Kütahya, Eskişehir, Ankara, Konya, Adana, Elazığ ve Malatya rotasında uçurarak halka kendi tayyarelerimizle göklerimizi kendimizin koruyabileceğini göstermek ve onlara inanç vermek istemiştir. Nu.D.38 tipi yolcu uçağı, tamamen bizim mühendis ve işçilerimizin ortaya çıkardıkları bir uçaktır. 6 kişilik yolcu uçağının çift pilot kumandası ile üretilmiştir. Saatte 325 kilometre hız ve 1000 km uçabilme kabiliyetine sahip olarak tasarlanmıştır. (4)

İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde bir Uçak Mühendisliği bölümünün açılması için öncülük etmiştir. Türkiye’nin ilk yerli paraşüt üretimini gerçekleştirmiştir. (1)

1941 yılında, ilk uçuşunu pilot olarak yetiştirdiği oğlu Galip Demirağ’ın kullandığı uçakta yapmıştır. Ürettiği Nu.D 38 adını taşıyan çift motorlu 6 kişilik yolcu uçağı yurt dışında büyük ilgi görmüştür. (1)

13 kasım 1957'de İstanbul’da vefat etmiştir. İstanbul'da Zincirlikuyu Mezarlığında defnedilmiştir. (5)

Milli ve manevi duygularla, ülkemizdeki havacılık, demiryolu ve çeşitli sanayi faaliyetlerimizin ilerlemesi için gayret etmiş olan Nuri Demirağ’ı ölüm yıl dönümünde rahmetle yad ediyoruz.

 

 

 

Kaynaklar:

(1) http://www.sivas.gov.tr/nuri-demirag

(2) "İstanbul Ansiklopedisi", Reşat Ekrem Koçu, Sayfa 4736,

(3) "Nuri Demirağ Kimdir?", Ziya Şakir, Sayfa 50,

(4) "Anadolu Üniversitesi Sivil Havacılık Bülteni", Yıl:1 sayı: 4 sayfa: 27,

(5) "Nuri Demirağ'ın Hayat ve Mücadeleleri, N.Necmettin Deliorman, sayfa 68